مهتاب ساوجی
موفقترین و پرتیراژترین کتاب حال حاضر در حیطهی ادبیات جنگ تحمیلی، دا، حاصل همکاری درخشان دو زن است. سیدهزهرا حسینی که کتاب براساس خاطرات او از چگونگی اشغال و آزادی خرمشهر شکل گرفته است و سیدهاعظم حسینی که این خاطرات را فصلبندی و ویرایش کرده است.
دا این روزها به چاپ پنجاهوپنجم رسیده و باوجود قیمت نسبتاً گراناش، 11000 تومان، همچنان یکی از پرفروشترین کتابهای روز محسوب میشود. اما علت استقبال از دا چیست؟
بدون شک یکی از دلایل استقبال از دا، این است که کتاب، از اولین تلاشها در جهت مکتوب کردن خاطرات شفاهی دوران جنگ تحمیلی بیکموکاست، خصوصاً در تنها شهری که به اشغال نیروهای عراقی درآمد و آزاد شد، محسوب میشود. راوی دا، خود یکی از کسانیست که از همان روزهای آغازین در متن جنگ حضور دارد. او به همراه خانوادهاش از سن کودکی به یکی از شهرهای جنوبی مهاجرت کرده است و در آغاز جنگ دختر هفده سالهی جسوریست شاهد نبردی خونین.
کتاب با آنکه مجموعه خاطرات سیدهزهرا حسینیست، اما بهخاطر خط کمرنگ داستانی که دارد، خواندناش برای مخاطب راحتتر و دلنشینتر است. او با راوی کتاب همراه میشود، پابهپای او به هر بخشی از شهر که رو به ویرانی میرود سرک میکشد، نگران خانواده و وابستگان اوست و از دریچهی تیزبین چشماناش تلخی جنگ را حس میکند.
کتاب با شرح کودکی راوی آغاز میشود، کودکی گرچه توام با سختی و دستگیری پدر اما در مقایسه با روزهای پیش رو آرام و تا حدی بیدغدغه. سپس به روزهای آغازین جنگ میرسیم. که بخش اعظم فصلهای کتاب را شامل میشود. روزهای پراضطراب و پرخشونت، همه چیز از حالت تعادل خارج شده و خشونت و سبعیت جنگ در متن زندگی مردم خود را نشان میدهد. اینجاست که راوی با تکیه بر قدرت حافظهی خارقالعادهاش ثانیهبهثانیهی حضور در شهر جنگزده، چگونگی مواجهی مردم بیدفاع با آن، مقاومت سربازها، شهادت مردم و ویرانی شهر را شرح میدهد. حسینی با نگاه زنانهی خود و با دیدی کاملاً احساسی به جنگ نگاه میکند و آن را شرح میدهد. نگاه دختری جوان که ناچار است کمکم با خشونت جنگ کنار بیاید و در دل نبردی نابرابر بزرگ شود. در فصلهای پایانی بازهم به وضعیت نسبتاً متعادلی میرسیم که در ابتدای کتاب وجود داشت. شرح زندگی راوی بعد از پایان جنگ و مهاجرت به تهران. هر چند به عقیدهی عدهای اگر کتاب با فصل آزادی خرمشهر به پایان میرسید بهتر بود.
یکی از بزرگترین حسنهای دا، این است که یک اثر به شدت تصویری است. ترسیم زهرا حسینی از آنچه دیده و ثبت هوشمندانهی سیدهاعظم حسینی، در این میان بسیار مهم است. شاید این مسئله در کنار روایت جنگ و ویرانیهایاش از دید یک زن و تعریف وقایعی کمتر شنیده شده، دلایل اصلی تمایل بعضی فیلمسازان به ساخت اقتباسی سینمایی از کتاب باشد. باید منتظر ماند و دید آیا روایت سینمایی دا هم به اندازهی روایت مکتوب آن موفق خواهد بود یا نه؟
کتابنما
5 صفحه
-
-
1 -
2 -
3 -
4 -
5
-
